ممکن است برای دامداران این شرایط پیش آمده باشد که بار پلت خوب و خوشرنگی را خریده باشند، اما وقتی کیسه را در سالن مرغداری یا آخور خالی کردند، با حجم زیادی از گرد و خاک مواجه شوند. شاخص PDI در خوراک پلت دقیقا همینجا مهم میشود! در بازار خوراک دام و طیور، خیلیها کیفیت را با مقدار پروتئین یا انرژی پلت میسنجند، اما کمتر کسی میداند شاخص PDI همان عددی است که تفاوت خوراک باکیفیت مهندسیساز و خوراک مخلوط فشردهشده معمولی را تعیین میکند.
در این مقاله تخصصی از هلدینگ بزرگ محمدیان، میخواهیم به زبانی ساده اما تجاری، بررسی کنیم که شاخص PDI در خوراک پلت چیست و چرا PDI بالا، ارزش خرید بیشتری دارد.
تعریف شاخص PDI در خوراک پلت
PDI یعنی Pellet Durability Index به معنای “شاخص دوام یا ماندگاری پلت” است. به زبان ساده، شاخص PDI در خوراک پلت نشان میدهد که دانههای پلت چقدر در برابر ضربههای فیزیکی (حین بارگیری، حمل با کامیون، تخلیه در سیلو و انتقال به دانخوری) مقاوم هستند و خرد نمیشوند.
تفاوت سختی پلت با دوام پلت
بسیاری از خریداران سختی پلت را با دوام و ماندگاری آن اشتباه میگیرند.
- سختی: یعنی چقدر نیرو لازم است تا پلت زیر دندان دام و طیور بشکند. در واقع پلت خیلی سفت خوب نیست چون حیوان آن را نمیخورد.
- دوام (PDI): یعنی پلت چقدر در برابر سایش مقاوم است. ما دنبال پلتی هستیم که ترد باشد و حیوان راحت بخورد اما بادوام باشد و در حملونقل پودر نشود.
شاخص PDI در خوراک پلت باید چند باشد؟
شاخص PDI در خوراک پلت به صورت درصد بیان میشود:
- PDI بالای ۹۶٪: کیفیت عالی (استاندارد جهانی کارخانههای معتبر).
- PDI بین ۹۰ تا ۹۵٪: کیفیت متوسط (قابل قبول برای مسافتهای انتقال کوتاه)
- PDI زیر ۹۰٪: کیفیت ضعیف (حجم خاکه بالا و ضرر اقتصادی).
آیا PDI صد خوب است؟
لزوماً خیر. PDI خیلی بالا (نزدیک ۱۰۰) ممکن است نشانه سختی بیش از حد پلت باشد که میتواند باعث کاهش مصرف خوراک توسط حیوان (مخصوصاً جوجههای جوان) شود. تعادل بین دوام و نرمی مهم است.
چرا PDI پایین باعث ضرر است؟
در آشنایی با شاخص PDI در خوراک پلت باید بدانید که وقتی شما پول پلت میدهید اما خاکه تحویل میگیرید، ضرر شما فقط ظاهری نیست؛ بلکه مجموعهای از مشکلات فنی ایجاد میشود.
دورریز مستقیم سرمایه
طیور و دامها (مخصوصاً در سنین بالا) تمایلی به خوردن پودر و خاکه ندارند. وقتی PDI پایین باشد، یعنی ۱۰ تا ۲۰ درصد بار شما تبدیل به خاکه شده که معمولاً در بستر ریخته شده و دور ریخته میشود. عملاً شما پول ۲۰ درصد بار را آتش زدهاید.
به هم ریختن تعادل جیره
نکته فنی و بسیار مهم شاخص PDI در خوراک پلت اینجاست: ریزمغذیهای گرانقیمت (مثل ویتامینها، اسیدهای آمینه و مواد معدنی) معمولاً در بخشهای ریز و پودری جیره هستند. وقتی پلت خرد میشود و حیوان فقط قطعات درشت (که بیشتر ذرت دامی هستند) را میخورد، در واقع شکمش سیر میشود اما مواد مغذی اصلی به بدنش نمیرسد. در نتیجه گله دان میخورد اما رشد نمیکند.
مشکل تنفسی در گله
پلت با PDI پایین یعنی گرد و غبار بیشتر در سالن. این گرد و غبار شامل باکتری و قارچ است و سیستم تنفسی گله را تحریک میکند. در مرغداریها، این موضوع زمینهساز بیماریهای تنفسی میشود که هزینههای دارو و درمان را بالا میبرد.
عوامل موثر در شاخص بالای PDI
تولید پلت با PDI بالا، تماما به شرایط و کیفیت تولید آن بستگی دارد. در این بخش سعی میکنیم به صورت ساده اتفاقات فنی و تاثیرگذار در تولید پلت باکیفیت را شرح دهیم:
پخت پلت با بخار
مهمترین عامل چسبندگی ذرات پلت، نشاسته است. در کارخانههای مجهز، مواد اولیه با بخار داغ پخته میشوند و این کار باعث میشود نشاسته حالت ژلاتینی و چسبناک پیدا کند. در نتیجه اگر کارخانهای بخار کافی ندهد، ذرات به هم نمیچسبند و پلت به راحتی پودر میشود و PDI پایینی خواهد داشت.
ترکیبات موجود در پلت
اضافه کردن چربی زیاد قبل از پلتسازی، باعث لیز شدن مواد و کاهش PDI میشود. همچنین فیبر زیاد باعث شکنندگی پلت میشود. تولیدکنندگان حرفهای مثل هلدینگ محمدیان، با استفاده از پلت بایندرهای تخصصی و تنظیم دقیق روغندهی، دوام و PDI محصول را تضمین میکنند.
آیا رطوبت هوا روی PDI تاثیر میگذارد؟
بله، پلت جاذب رطوبت است. اگر در مناطق شرجی هستید یا انبار نم دارد، پلت رطوبت میکشد، باد میکند و بافتش از هم وا میرود در نتیجه PDI افت میکند.
تست شاخص PDI در خوراک پلت
چطور قبل از خرید بفهمیم شاخص PDI در خوراک پلت چقدر است؟ در آزمایشگاه کنترل کیفیت، تستی به نام “تامبلر” انجام میشود. در این آزمایش، مقدار مشخصی پلت را وزن میکنند و داخل جعبهای چرخان میریزند که مدام پلتها را به در و دیوار میکوبد؛ بعد از ۱۰ دقیقه، پلتها را الک میکنند. وزن پلتهای سالم باقیمانده تقسیم بر وزن اولیه، عدد PDI را میدهد. این برگه آزمایش باید ضمیمه فاکتور فروش باشد.
تست آسان PDI خوراک
به روش سنتی و آسان میتوانید متوجه مقدار شاخص PDI در خوراک پلت شوید. مقداری پلت را بردارید و محکم در مشت خود فشار دهید یا از ارتفاع ۱ متری روی سطح سخت رها کنید. پلت باکیفیت نباید به راحتی پودر شود یا با ضربه زمین خوردن متلاشی گردد.
خرید خوراک PDI بالا از هلدینگ محمدیان
در بازار ایران که مواد اولیه نوسان دارد، ثابت نگه داشتن PDI کار سختی است. اما هلدینگ محمدیان با سرمایهگذاری روی دستگاههای پیشرفته (با زمان ماندگاری بالا) و با کیفیت، فشردگی و پخت یکنواختی ایجاد میکند. این یعنی وقتی بار از کارخانه محمدیان خارج میشود تا زمانی که به دانخوری شما برسد، فرم فیزیکی خود را حفظ میکند.
جمعبندی: تشخیص PDI و خرید پلت باکیفیت
در نهایت، خرید پلت ارزان با PDI پایین، مصداق بارز ضرر کردن است، چون شما پول پلت میدهید اما آرد میخرید. در تجارت امروز، هوشمندی یعنی خرید از تولیدکنندهای که تضمین کند آنچه بارگیری میشود، همان چیزی است که مرغ میخورد یا همان PDI بالا یعنی ضریب تبدیل بهتر، هوای سالمتر در سالن و سود بیشتر در پایان دوره.
