در سال‌های اخیر، حشرات به عنوان یکی از منابع پروتئینی، توجه زیادی را در حوزه تغذیه طیور به خود اختصاص داده‌اند. ارزش غذایی بالای حشرات، قابلیت تولید در مقیاس مناسب و امکان استفاده از آن‌ها در جیره طیور، باعث شده است که بسیاری از مطالعات بر بررسی ترکیب شیمیایی و اثرات عملکردی آن‌ها تمرکز داشته باشند. ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور به عواملی مانند میزان پروتئین خام، کیفیت اسیدهای آمینه، ترکیب اسیدهای چرب، قابلیت هضم و تأثیر آن‌ها بر عملکرد رشد و ضریب تبدیل غذایی وابسته است. گونه‌هایی مانند لارو مگس سرباز سیاه، ماگوت مگس خانگی و کرم خاکی، از مهم‌ترین منابع مورد بررسی در تحقیقات تغذیه طیور هستند که نتایج امیدوارکننده‌ای در جایگزینی بخشی از کنجاله سویا و پودر ماهی نشان داده‌اند.

در این مقاله از بازرگانی محمدیان، ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور (لارو مگس سرباز سیاه، مگس خانگی و کرم خاکی) و تأثیر آن‌ها بر عملکرد جوجه‌های گوشتی، کیفیت گوشت و کارایی خوراک مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مگس سرباز سیاه در تغذیه طیور

یکی از حشراتی که در بحث «ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور» اهمیت دارد، لارو مگس سرباز سیاه یا هرمتیا ایلوسنس است. لاروهای مگس سرباز سیاه به طور طبیعی در کود طیور، خوک و گاو یافت می‌شوند، اما می‌توانند روی ضایعات آلی مانند پالپ دانه‌های قهوه، سبزیجات، و احشاء ماهی نیز رشد کنند. گفته شده است که لاروها حاوی آنتی بیوتیک‌های طبیعی هستند. لاروهای مگس سرباز سیاه به شکل‌های زنده، خرد شده یا خشک شده و آسیاب شده استفاده می‌شود.

ارزش غذایی لارو مگس سرباز سیاه

محتوای ماده خشک شده لاروهای تازه بسیار زیاد است (45-35٪) که باعث می‌شود آبگیری آن‌ها آسان‌تر و کم هزینه تر از سایر محصولات فرعی تازه باشد. «ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور» لارو مگس سرباز سیاه حاوی 43-41 درصد پروتئین خام، 7 درصد فیبر خام، 28-14 درصد خاکستر و حدود 5300 کیلو کالری بر کیلوگرم انرژی می‌باشد. لاروها غنی از کلسیم و فسفر بوده و فراوان‌ترین اسیدهای آمینه ضروری در آن‌ها، والین و لوسین می‌باشند. ترکیب اسید چرب لارو مگس سرباز سیاه به ترکیب اسید چرب غذای آن‌ها بستگی دارد. لیپیدهای لاروهای تغذیه شده با کود گاوی حاوی 21% اسید لوریک، 16% اسید پالمیتیک، 32% اسید اولئیک و 0.2% اسید چرب امگا-3 است.

تاثیر مگس سرباز سیاه بر عملکرد طیور

مگس سرباز سیاه احتمالا گسترده‌ترین و اولین حشره مورد استفاده به عنوان منبع پروتئین در خوراک طیور است. این مگس‌ها از تماس با انسان اجتناب کرده و به طور کلی به عنوان گونه‌های ناقل آفات یا بیماری زا در نظر گرفته نمی‌شوند. پیشنهاد شده که این حشره می‌تواند جایگزین پودر ماهی برای ارتقاء ارزش غذایی کنجاله سویا در جیره‌های جوجه‌های گوشتی بدون هیچ گونه اثر نامطلوب بر افزایش وزن بدن، مصرف خوراک و نسبت تبدیل خوراک شود.

تغذیه لاروهای مگس سرباز سیاه خشک شده به عنوان جایگزینی برای کنجاله سویا منجر به افزایش وزن بدن در مقایسه با گروه شاهد شده است درحالیکه میزان مصرف خوراک کاهش یافته، که نشان دهنده بهبود ضریب تبدیل خوراک است.

نمونه موثر تغذیه جوجه گوشتی از مگس سرباز سیاه

در این بخش چند نمونه از تاثیر ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور را آورده‌ایم.

1. جیره حاوی 20% کنجاله مگس سرباز سیاه تغذیه شده به جوجه‌های گوشتی نر راس 308 کیفیت گوشت را با افزایش غلظت اسید لوریک، اسید میریستیک و اسید چرب ایکوزاپنتانوئیک بهبود بخشید. با این حال، تا حدی کل اسیدهای چرب چند غیراشباع را کاهش داد.
2. در مطالعه دیگری، رژیم غذایی حاوی 5% کنجاله مگس سرباز سیاه تغذیه شده به جوجه‌های گوشتی نر راس 708، جمعیت میکروبیوتای سکوم و حفظ آن را بهبود بخشید و موسین پرزها را افزایش داد. با این حال، جوجه‌های تغذیه شده با 15٪ کنجاله مگس سرباز سیاه جمعیت میکروبیوتای سکوم کاهش یافته بود.
3. جیره حاوی 5% کنجاله مگس سرباز سیاه تغذیه شده به جوجه‌های گوشتی درصد چربی شکم را کاهش داد. 10% کنجاله مگس سرباز سیاه وزن لاشه و درصد سینه را افزایش داد و 15% کنجاله مگس سرباز سیاه وزن بدن، درصد چربی شکم، قرمزی گوشت، درصد پروتئین گوشت، اسیدهای چرب غیراشباع گوشت سینه را افزایش داد.

مگس خانگی در تغذیه طیور

یکی دیگر از حشراتی که در موضوع ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور مطرح هستند مگس‌های خانگی یا موسکا دامستیکا هستند. لاروهای مگس خانگی معمولی می‌توانند روی کود مرغی، خوک و گاو رشد کنند. آن‌ها همچنین بر روی زباله‌های آلی شهری پرورش داده شده اند. ماگوت‌ها لاروهای مگس خانگی هستند که برای تهیه کنجاله استفاده می‌شوند و دارای سرعت تولید مثل سریع و ارزش تغذیه بالا هستند.

ترکیب شیمیایی ماگوت مگس خانگی

ماگوت‌های مگس خانگی غنی از پروتئین خام (63%) هستند، محتویات پروتئین خام و عصاره اتری با روش خشک کردن و سن ماگوت‌ها تغییر می‌کند. با افزایش سن، میزان پروتئین خام کاهش یافته و محتوای عصاره اتری افزایش می‌یابد. کنجاله لارو مگس خانگی حاوی 60٪ پروتئین خام، 10٪ خاکستر و انرژی ناخالص 4877 کیلوکالری بر کیلوگرم است.

ماگوت‌ها دارای محتوای اسید آمینه بالاتری نسبت به کنجاله سویا بوده و حاوی درصد بیشتری از اسیدهای آمینه ضروری (29.46%) نسبت به اسیدهای آمینه غیر ضروری (28.22%) می‌باشند. با توجه به کیفیت پروتئین، ماگوت‌ها با پودر گوشت و استخوان و همچنین پودر ماهی قابل مقایسه بوده و از کنجاله سویا برتر هستند. ماگوت‌ها قابلیت هضم ظاهری عالی برای پروتئین (98.50٪) و اسیدهای آمینه ضروری (94.80%) دارند که بیشتر از کنجاله سویا می‌باشد.

تاثیر مگس خانگی بر عملکرد طیور

تحقیقات گسترده‌ای در مورد مناسب بودن ماگوت‌ها یا شفیره‌های مگس خانگی برای جوجه‌های گوشتی «ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور» وجود دارد. در همه موارد، مطالعات نشان داده که حشرات، چه تازه و چه خشک شده، می‌توانند به طور کامل یا جزئی جایگزین مواد پروتئینی معمول مانند پودر ماهی و پودر گوشت شوند بدون اینکه تأثیر منفی بر زنده مانی، مصرف خوراک روزانه، افزایش وزن بدن، نسبت مصرف خوراک و سایر عوامل عملکردی داشته باشند.

نحوه جیره بندی ماگوت در تغذیه طیور

با این حال، بهترین عملکرد رشد اغلب زمانی دیده می‌شد که ترکیبی از ماگوت با منابع متداول پروتئینی در جیره استفاده شود، این امر ممکن است به این دلیل باشد که ترکیب ماگوت با خوراک معمولی ممکن است جیره غذایی متعادل تری را برای پرندگان فراهم کند. اکثر کارآزمایی‌ها نشان دادند که جایگزینی نسبی پودر ماهی با ماگوت در جیره جوجه‌های گوشتی امکان پذیر است.

نرخ گنجاندن بیش از 10 درصد ماگوت در جیره باعث کاهش مصرف خوراک و عملکرد شده که شاید به دلیل تیره تر شدن رنگ جیره و تمایل کمتر پرنده به خوردن باشد. همچنین گنجاندن سطوح بیشتر از 10 درصد ممکن است موجب نامتعادل شدن اسید آمینه در جیره شود.

ارزش غذایی کرم خاکی در تغذیه طیور

کرم خاکی متعلق به شاخه آنلیدا (کرم حلقوی) است که در سومین بخش از ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور مطرح می‌شود. آن‌ها به طور کلی با توجه به استراتژی تغذیه خود به سه دسته اکولوژیکی طبقه بندی می‌شوند: اندوژیک (تغذیه کننده‌های خاک)، آنکیک (گورکن) و اپیژیک (تغذیه کننده بستر). گونه‌های دو دسته اول از ترکیبی از مواد آلی و خاک تغذیه می‌کنند در حالی که کرم خاکی اپیژیک، منحصرا از مواد آلی تغذیه می‌کند.

ترکیب شیمیایی کرم خاکی

بر اساس گزارش‌ها آنالیز تقریبی کرم خاکی بر اساس کنجاله خشک شده به صورت پروتئین خام (63%)، فیبر خام (1.9%)، عصاره اتری (5.9%)، خاکستر (8.9٪)، عصاره بدون نیتروژن (11.8%) و انرژی قابل سوخت و ساز 3525.36 کیلو کالری بر کیلوگرم ثبت شده است.

همچنین مشخصات مواد معدنی اصلی (میلی گرم بر کیلوگرم) به صورت کلسیم (5300)، فسفر (9400)، سدیم (4300) و پتاسیم (6200) می‌باشد. ترکیب اسید آمینه‌های ضروری برای کرم خاکی به صورت آرژنین (2.83%)، هیستیدین (1.47%)، ایزولوسین (2.04%)، لوسین (4.11%)، لیسین (6.35%)، متیونین (5.30%)، فنیل آلالین (6.26%)، تریونین (4.43%) و والین (4.43%) است.

تاثیر کرم خاکی بر عملکرد طیور

کرم خاکی منبع تغذیه طبیعی برای طیور است «ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور» که در سیستم‌های آزاد نگهداری می‌شوند و بصورت زنده یا خشک شده برای طیور بسیار خوش طعم است. در نمونه‌هایی کنجاله سویا و پودر ماهی را با کنجاله کرم خاکی در جیره جوجه‌های گوشتی به مقادیر (0، 5، 10، 15 و 20%) جایگزین کردند. افزایش وزن بدن و نسبت ضریب تبدیل خوراک گروه‌های 10% کنجاله کرم خاکی و 15% بهتر از گروه کنترل بود؛ اما هیچ تاثیری بر افزایش مصرف خوراک نداشت.

قابلیت هضم پروتئین خام برای کنجاله کرم خاکی 63% بود. جیره غذایی حاوی 3٪ کنجاله کرم خاکی افزایش وزن بدن را بهبود بخشیده و جیره غذایی حاوی 5٪ کنجاله کرم خاکی باعث بهبود نسبت ضریب تبدیل خوراک و افزایش درجه اسیدیته گوشت شد.

جیره حاوی 7% کنجاله کرم خاکی، عطر، آبدار بودن، و طعم گوشت را در جوجه‌های گوشتی کاب 500 بهبود بخشید. در جوجه‌های گوشتی راس 308 تغذیه شده با جیره حاوی 2%، 4% یا 6% کنجاله کرم خاکی باعث افزایش عملکرد گوشت سینه، سطح لیپوپروتئین با چگالی بالا و کاهش سطح لیپوپروتئین با چگالی کم شد و افزایش وزن بدن مشاهده شد.

نتیجه‌گیری؛ ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور

به دلیل اهمیت ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور، حشرات منبع خوراک پایدار بالقوه در خوراک طیور هستند.گنجاندن کنجاله حشرات در جیره‌های طیور ممکن است هزینه خوراک را کاهش دهد و در نتیجه به سودآوری بیشتر تولید طیور خرده مالک کمک کند. تلاش‌های تحقیقاتی بیشتر برای بررسی عمیق تأثیر پودر حشرات مختلف بر مورفولوژی روده ضروری است.

علاوه بر این، اثرات خوراک حشرات «ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور» بر ویژگی‌های کیفی گوشت و ویژگی‌های حسی باید هم برای پذیرش مصرف کنندگان و هم برای اهداف بازاریابی به دقت بررسی شود. تحقیقات بیشتر در مورد اثرات تغذیه درازمدت از جمله مرغ‌های تخم گذار قبل و در حین اوج تخم گذاری و کیفیت تخم، برای تایید حشرات به عنوان منبع عملی پروتئین خوراک ضروری است.

در صورتی که به دنبال آشنایی بیشتر با ارزش غذایی حشرات در تغذیه طیور و منابع نوین پروتئینی و تأمین نهاده‌های باکیفیت برای خوراک دام و طیور هستید، کارشناسان بازرگانی محمدیان آماده ارائه مشاوره تخصصی در زمینه انتخاب مواد اولیه و ترکیبات مناسب جیره طیور به شما هستند.